Хэрвээ та 2-3 насны хүүхэдтэй бол үүнийг заавал уншаарай.
Таны бяцхан хүү, охин 2-3 насных бол анхаарлаа хандуулаарай. Ийм насны хүүхэдтэй ихэнх аав ээж “арга чарга”-аа бардаг нь үнэн. Учир нь ааш авир нь олдохгүй өөрийнхөөрөө зүтгэх энхрий үрсээ зөв хүмүүжүүлэх арга барил өөрийн эрхгүй дутагддаг.

Залуухан аав ээж танд  “Хэрэглээний Сэтгэл Судлалын Хүрээлэн”-гийн сэтгэл зүйч Н.Рэнжмаатай уулзаж бага насны тэр дундаа 2-3 насныхны сэтгэл зүйн онцлогийн тухай ярилцлаа.

-Зөвхөн ээжүүд төдийгүй аавууд ч бас хүүхдийнхээ онцлог зан араншин, хүмүүжлийн арга барилыг мэддэг байх нь чухал гэж бодож байна. Яагаад 2-3 насны хүүхдүүд хэт зөрүүд байдаг юм бол?

-Нийт уншигч, аав ээжүүддээ энэ өдрийн мэнд хүргэе. 2-3 насны хүүхдүүд хямралын үеийг дамждаг. Олон аав ээжүүд шинэ хүнтэй болсон даруйдаа л хязгааргүй их аз жаргал баяр баясгаланг мэдэрдэг. Учир нь нялх нярай хүүхэд өдрийн талыг унтаж өнгөрүүлэн, хөхөөр хооллодог учир харьцангуй амар амгалан байдаг. Харин өсөхийн хэрээр аав ээж танаас анхаарал, хайр халамж илүү шаарддагдана. Хүү, охиноо бага балчир гэлгүй хүндэлдэг байх хэрэгтэй.

Энэ насны хүүхдүүд яагаад зөрүүдэлдэг вэ, гэхээр нялх нярай байх үеэ бодвол хамаагүй бие даасан байдалтай болно. Хэл ярианы хөгжил нь өдрөөс өдөрт сайжирна, алхаж гүйнэ, тэр хэрээрээ гадаад ертөнцтэй бие даан танилцаж эхэлдэг.

2 насанд эерэг сэтгэлийн хөдөлгөөнөөс гадна сөрөг сэтгэлийн хөдөлгөөний хариу үйлдлүүд бий болдог. Сөрөг сэтгэлийн хөдөлгөөн нь зөвхөн у.й.л.а.х, х.а.шх.и.р.а.х төдийгүй, хөлөөрөө дэвслэх, з.о.д.о.л.д.о.х зарим тохиолдолд х.а.з.ах зэргээр илэрдэг. 3 наснаас эхлэн өдрөөс өдөрт би гэсэн үзэл төлөвшөөд ирдэг. Ийм үзэлтэй болчихоор юунд дуртай, дургүйгээ, хаашаа явах явахгүйгээ, тоглох тоглохгүйгээ чөлөөтэй илэрхийлж “Би” гэсэн байрнаас хандаж эхэлдэг. Юм л бол би, би өөрөө гэж хэлэх, өөрийнхөөрөө зүтгэх хандлагатай болдог.

2 насанд эерэг сэтгэлийн хөдөлгөөнөөс гадна сөрөг сэтгэлийн хөдөлгөөний хариу үйлдлүүд бий болдог.

-Яг тийм. Ингэж өөрийнхөөрөө зөрүүдлэх хүү, охиноо аав ээжүүд аргадах, эсвэл з.а.г.н.аж з.а.н.д.рах тэр ч бүү хэл ц.о.х.и.ж ну.д.р.ах.даа тулдаг шүү дээ. З.о.д.ох нь хүүхдийн сэтгэл зүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

-Тэгэхээр аав ээжүүд хүүхдийнхээ энэ онцлог үеийг мэддэг болчихвол хүмүүжлийн арга барилд эерэг нөлөөтэй. Дэлхий нийтээрээ хүүхдээ з.о.д.о.ж, з.а.н.ч.и.х аргыг буруушаадаг. “Битгий з_о_д” гэж зөвлөдөг. Тиймээс хүүхдийнхээ өөрийн байр суурийг хамгаалах гэж оролдож байх үед нь хүлээн зөвшөөрч, тэвчих үедээ тэвчдэг байх хэрэгтэй.

-Тэгвэл ямар арга ашиглавал зүгээр вэ? Зөнгөөр нь байлгавал эрх болчих байх даа.

-Манай орны нөхцөлд з.о.д.о.ж, ш.и.й.т.г.э.ж хүмүүжүүлэх арга барил нийтлэг байдаг. Өөрсдөө з.а.г.н.у.у.л.ж з.о.ду.у.л.ж өссөн гэдгээрээ ч юм уу хүүхэддээ гар х.ү.р.ч.и.х гээд байдаг. З..о.д.с.он.ы үр дүн их сөрөг гардаг юм шүү. Хүүхдүүд з.о.д.у.у.р.аа.с сэтгэлийн ш.а.р.х тээж өсөх нь бий. Томчууд бид ч гэсэн өөрийгөө тэр бүр мэддэггүй. Угтаа бага насандаа з.о.д.у.у.лж өссөнөөс улбаатай сэтгэлийн ш.а.р.х тээж явдагаа ч мэддэггүй бас анзаардаггүй. Үнэндээ аав ээжийн чанга х.а.т.у.у ү.г, з.о.д.уу.р зэрэг нь сэтгэл зүйн ухамсаргүйн түвшинд хадгалагдаж хуримтлагдсаар эцэстээ том асуудал үүсгэх ч а.ю.у.л.т.ай байдаг. З.о.д.о.ж болохгүй гээд зөнгөөр нь өсгөж мөн болохгүй. Зөнгөөрөө өсчихдөг гэж олон хүн хүүхдээ тоохгүй орхих тохиолдол байдаг. Энэ нь эргээд хүүхдийг үл хайхрах х.ү.ч.и.р.хи.й.л.э.л болдог. Хүүхэд эцэг эхийнхээ тусламжтайгаар тэдний хэл яриа, сэтгэн бодох чадвар нь хөгжиж, бусадтай харилцаж, ойлголцох зэргээр нийгэмшдэг.

Эцэг эхчүүд хүмүүжлийн тогтсон нэг аргатай болох нь маш чухал. Учир нь хүүхэд бүхнийг ойлгож, харж, өөрийнхөө хэмжээнд дүгнэлт хийж байдаг.

-Хүүхдээ з.а.н.д.р.а.х.гүй, з.о.д.д.о.г.г.үй юмаа гэхэд ц.о.х.и.ж нудрахгүй хүмүүжүүлнэ гэхээр санаанд багтахгүй юм аа.

-Хүүхдийг хүмүүжүүлэх үед ш.и.й.т.г.э.л с.а.х.ил.г.а.жу.у.ла.л.т гэдэг зүйл байх нь зайлшгүй хэрэгтэй байдаг. Жишээ нь буруу зүйл хийхэд өөрийнх нь дуртай хүүхэлдэйг үзүүлэхгүй байх ч юм уу, эсвэл амттай зүйлийг нь хязгаарлах зэргээр багахан шийтгэж болох юм. Харин з.о.д.у.у.р гэхээр арай илүү хүндрээд явчихдаг. Олон аав ээж уурласан үедээ сэтгэлийн хөдөлгөөнөө хянаж чадалгүй, өөрийн эрхгүй л гараа з.а.н.г.ид.а.н н.у.д.р.а.х, а.л.г.а.д.а.х, т.ү.л.х.э.х зэргээр бие махбод болон сэтгэл санааны х.ү.ч.и.рх.и.й.лэ.л. .үйлддэг. Тэгэхээр энэ арга буруу зүйл болчихож байгаа юм. Харин үүний оронд хичнээн у.у.р.л.аж бу.х.им.дсан ч гэсэн эхлээд өөрөө тайвширч чаддаг байх хэрэгтэй. Дараа нь хүмүүжлийн зөв аргаас сонгодог байх хэрэгтэй. Жишээ нь хүүхэдтэйгээ анхнаасаа тохирдог байж болно. “Ингэж буруу хийсэн учраас би одоо ээж нь, аав нь гаран дээр чинь нэг цо.х.и.но оо, энэ чиний буруу шүү! Чиний буруу мөн үү?” гэж асуух ч юм уу өөрөөр нь бурууг нь хүлээн зөвшөөрүүлж болох юм. Эцэг эхчүүд дийлэнхдээ у.у.р.л.а.сан үедээ шууд ц.о.хи.о.д авдаг. Ер нь дэлхий нийтээрээ хүүхдийг з.о.д.ож ш.и.йт.г.э.хэ.эс татгалзахыг уриалдаг, болохгүй гэж хэлдэг. З.о.д.о.ж ш.и.йт.г.ү.ү.лс.н.ий хор уршиг их. Эргээд бидэнд илт мэдрэгддэг. Буруу хүмүүжлээр өссөн хүүхэд их т.ү.р.э.м.г.и.й зантай болдог. Нийгмийн сэтгэл судлаач Альберт Бандурагийн хийсэн судалгаагаар хүүхдүүд т.ү.р.э.м.ги.й.л.л.ийг харж суралцдаг. Тэгэхээр аав ээж бид үр хүүхэддээ бусдыг т.ү.р.э.мг.и.йл.э. арга барилыг зааж өгдөг гэсэн үг байх нь. Тэрнээс биш бага насны хүүхдийн уг мөн чанарт нь т.ү.р.эм.г.и.йл.э.х бодол огт байдаггүй. Хэрвээ эцэг эх нь т.ү.р.э.м.г.и.й байвал хүүхдүүд т.ү.р.эм.г.и.й л болж өснө гэсэн үг.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *